سندروم عمل ناموفق کمر (FBSS) به زیرمجموعهای از بیماران گفته میشود که بعد از انجام جراحی برای کمردرد یا پادرد، مجدداً دچار درد مزمن شدهاند. این درد کم میشود ولی از بین نمیرود، یا ممکن است بخاطر ایجاد جای زخم در اطراف ریشه عصبهای ستون فقرات، تا چند ماه پس از آن بدتر شده و همراه با درد مزمن جای زخم و اسپاسم عضلانی بروز کند. این اصطلاح به عارضه تداوم درد اشاره دارد و لزوماً به معنای وجود مشکل یا نقصی در جراحی نیست. در حالیکه گزارشات موثق احتمال وقوع سندروم عمل ناموفق کمر را بین 20 الی 40 درصد تخمین میزنند، ولی احتمال آن در صورتی که جراحی مجدداً تکرار شود افزایش مییابد، ضمناً این بیماری در مناطقی که جراحی ستون فقرات، مرسوم است بیشتر دیده میشود
دکتر مویدنیا پس از معاینه دقیق بیمار بهترین راه را برای درمان پیشنهاد خواهند کرد. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می توانید با شماره های 09135484106 یا 03135548094 تماس حاصل نمایید.
دلایل انجام عمل ستون فقرات
جراحی یک گزینه درمانی مهم برای پزشکان در کنترل درد مزمن کمر است، خصوصاً در عارضههایی که با روشهای محتاطانه درمانی درمان نمیشوند. به استثنای موارد اورژانسی، تنها هنگامی میتوان از جراحی کمک گرفت که بیمار پیش از آن سایر روشهای کمتر تهاجمی درمانی را آزموده باشد. متداولترین بیماریهایی که درمانشان نیازمند جراحی ست عبارتند از: دیسک کمر، فتق دیسک و اختلال دیسک، تنگی کانال نخاعی، مُهراک (اسپوندیلیوز)، لغزش به جلوی مهره کمر و سندروم عمل ناموفق کمر.
آسیبهای دیسک (بالجینگ، فتق، اختلال)
بالجینگ دیسک بخش طبیعی فرآیند پیری است. با پیر شدن انسان، دیسکها رو به انحطاط گذاشته و از طرفین متورم میشوند. این موضوع هنگامی ایجاد مشکل میکند که با تنگی کانال نخاعی همراه شود و در نتیجه منجر به درد ناشی از فشردگی ریشههای عصبی میشود.فتق دیسک هنگامی اتفاق میافتد که هسته پولپوس (ماده ژلهای مانند داخل دیسک) از دیوار آنولوس فیبروس (دیواره بیرونی دیسک) بیرون بزند که در نتیجه فشردگی ریشه عصب اتفاق میافتد. این پیشآمدگی میتواند داخل دیواره آنولوس بماند یا میتواند از آن بیرون بزند، که در این حالت از طریق تحریک شیمیایی لایه بیرونی آنولوس منجر به بروز درد میشود. فتق شدید دیسک هنگامی رخ میدهد که بخشی از هسته پوپولوس جدا شده و ریشه عصب را تحریک کند یا در کانال نخاعی جا به جا شود.اختلال دیسک نیز به تحلیل رفتن دیسک، پارگی آنولوس و در نتیجه آبزدایی از ماده ژلهمانند دیسک میگویند. شایعترین محل فتق دیسک، مهرهای L4-5 و L5-S1 هستند، که 98 درصد آسیبدیدگیها در اینجا اتفاق میافتد.فتق دیسک معمولاً موجب درد شدید و تیرکشنده و سیاتیک است (تیر کشیدن درد به سمت پاها بهمراه توزیع آناتومیک ریشه آسیبدیده عصب). سیاتیک میتواند بسیار شدید بوده و منجر به از دست رفتن تحرک شود. معمولاً درمانهای جراحی هنگامی انجام میشوند که یک نقص نورولوژیک پیشرونده یا سیاتیک یا درد شدید و ناتوانکنندهای وجود داشته باشد که به روشهای محتاطانه درمانی واکنشی نشان ندهد.
تنگی کانال نخاعی
تنگی کانال نخاعی به باریک شدن کانال نخاعی بدلیل تحلیل رفتن مفاصل فاست و فضای دیسکهای میان مهرهای میگویند. اگر این تنگی بیش از اندازه باشد، فشردگی اجزای درون کامل اتفاق میافتد که منجر به درد در کمر و / یا پا میشود. تنگی کانال نخاعی عارضهای شایع است که میتواند دلایل وراثتی یا اکتسابی داشته باشد. بین سن 30 تا 50 سال تغییرات عمدهای در ستون فقرات کمری رخ میدهد، از جمله تحلیل رفتن طبیعی دیسکهای میان مهرههای و مفاصل فاست و همچنین باریک شدن کانال نخاعی. اکثر افرادی که چنین تغییراتی را تجربه میکنند، هیچ علامت بالینی بروز نمیدهند. در بیشتر موارد مبتلایان، به تنگی کانانل نخاعی نیازی به جراحی ندارد؛ ولی هنگامی که درد دائماً مانع از انجام فعالیتهای روزمره شود و سایر روشهای درمانی نیز جوابگو نباشند، جراحی یکی از راههای درمان است.
لغزش به جلوی مهره کمر
لغزش به جلوی مهره کمر به عارضهای میگویند که در آن بخشی یا تمام مهره روی مهره دیگری بلغزد. لغزش مهره چهار دسته کلی دارد که در میزان لغزش مهره بالایی روی مهره پایینی با هم متفاوتند. درجه 1 تا 4 همگی بر مبنای درصد لغزش تقسیم بندی میشود، برای مثال درجه 1 از صفر تا 25 درصد و به همین ترتیب تا درجه 4 ادامه مییابد. درد ناشی از لغزش مهره علل مختلفی دارد. شکستگی قسمت بین مفصلی pars interarticularis، (قسمت استخوانیای که مفصل فاست مهره بالایی و پایینی را بهم متصل میکند. فشردگی ریشه عصب بخاطر لغزش به جلوی مهره یا آسیبدیدگی دیسک پایینی بخاطر حرکت مهره بالایی میتوانند علل بروز دارد باشند. مشخصه درد ناشی از لغزش به جلوی مهره کمر معمولاً درد خفیفی و دائمی کمر است که با فعالیت تشدید شده و با استراحت تسکین مییابد. بعضی از این کمردردها با پادرد نیز همراهند، ولی معمولاً ناتوانکننده نیستند. در بسیاری از موارد، شخصی که مهرههایش لغزیدهاند هیچ ناراحتیای نداشته و حتی از آسیبدیدگی خود باخبر نیست. در کسانی که لغزش درجه 2 به بالا دارند و کسانی به روشهای کمتر تهاجمی درمانی جواب نمیدهد، جراحی فیوژن یا کاهش فشردگی (decompression) توصیه میگردد.
سندروم عمل ناموفق کمر چیست؟
سندروم عمل ناموفق کمر (FBSS) بسیاری از بیمارانی را که تحت جراحی باز گردن یا کمر قرار گرفتهاند را، تحت تأثیر قرار میدهد. در واقع FBSS یک سندروم نیست، بلکه اصطلاحی عمومی ست که به بسیاری از عارضههای ناشی از جراحی ناموفق کمر اطلاق میشود. سندروم ناموفق کمر به آن دسته از جراحیهای گردن یا کمر گفته شده که نمیتوانند مشکل اصلی بیمار را برطرف کنند، درد و علائم موجودئ را افزایش میدهند یا باعث بروز مشکلات و دردهای جدیدی میشوند.
چرا عمل باز کمر باعث ایجاد عوارض می شود؟
علل احتمالی سندروم عمل ناموفق کمر عبارتند از:
- تشخیص اولیه نادرست از عارضه اصلی بیمار
- اجرای نادرست و نامناسب روش(های) جراحی
- اجرای جراحی در ناحیه نادرست ستون فقرات
- جراحی ناموفق فیوژن ستون فقرات – این نوع از جراحی به درمان استخوانها یا مهرههای ستون فقرات از طریق جوش دادن دو یا چند مهره میپردازد. این جوش دادن با استخوان پیوندی، پلاتین و پیچ انجام میگیرد.
- جراحی فیوژن ناموفق که در نقطهای دیگر از ستون فقرات انجام شود، مشکلات جدیدی را به آن ناحیه از ستون فقرات منتقل کرده و باعث تحلیل رفتن و درد در آن ناحیه میشود.
- بخشی از دیسک یا استخوان همچنان به عصب فشار میآورد
- جا ماندن قطعات جراحی
- ایجاد بافت اسکار که ریشه عصب را تحت فشار میگذارد.
- کاهش فشار ناکافی از روی ریشه عصب
- آسیبدیدگی عصب پس از جراحی که پس از آن بهبود نیافته یا آسیب دیدن عصب در حین جراحی
نشانه های ناموفق بودن عمل کمر
علائم سندروم FBSS گستردهاند و عبارتند از:
- درد مزمن
- درد در ناحیهای بالاتر یا پایینتر از محل جراحی
- ناتوانی در بهبودی سریع یا عدم توانایی در بهبودی بطور کلی
- تحرک و انعطاف محدوود
- درد شدید و سوراخ کننده
- درد تیرکشنده از کمر به پاها
- اسپاسم کمر
- اضطراب و افسردگی
- وابستگی به داروهای تجویز شده برای درمان درد
نحوه تشخیص بیماری
برای تشخیص دلیل اصلی سندروم FBSS آزمایشاتی مختلفی را میتوان انجام داد، اگرچه پزشک میتوان بر اساس علائم بیمار نیز این بیماری را تشخیص دهد. آزمایشاتی که میتوان بدین منظور انجام داد عبارتند از: سیتی, MRI, سیتی و تزریق مواد به کمر (مثلا به دیسکها و مفاصل).
بهترین راه درمان عوارض عمل ناموفق باز کمر
طرح درمانی برای سندروم عمل ناموفق کمر به عواملی مختلفی بستگی دارد، از این عوامل میتوان به شدت بدکاری و درد، نوع و محل درد، همچنین سن بیمار، وضعیت سلامتی و توانایی تحمل کردن سایر روشهای درمانی اشاره کرد. پزشک هنگام تجویز طرح درمان برای این عارضه تمام این عوامل را در نظر میگیرد.
عموماً مسیر استاندارد درمان برای دردهای ناشی از سندروم FBSS از زنجیره درمان درد مزمن پیروی میکند. درمان این عارضه شامل داروهای مسکّن و فیزیوتراپی، تحریک سیستم شبه افیونی بدن، تزریق استروئید اپیدورال و نوروپلاستی اپیدورال است. درمانهای نورونکاوی از جمله تحریک نورونی – مخصوصاً تحریک طناب نخاعی – نیز میتوانند برای درمان دردهای وابسته به ناخوشی عصبی نیز به کار روند.
تزریق استروئید اپیدورال
تزریق استروئید اپیدورال به تزریق کورتیکواستروئید در فضای اپیدورال نزدیک به طناب نخاعی میگویند. تزریق این دارو برای کاهش التهاب و تسکین درد صورت میگیرد.
فیزیوتراپی
پزشک در جلسات فیزیوتراپی در صورت لزوم، از ترکیب تکنیکهای منحصربه فرد درمان دستی بهمراه ورزشهای سبک استفاده میکند تا در وهله اول، مشکلات مکانیکی بیمار را برطرف نماید و سپس عضلات بدن را برای پشتیبانی از کارکرد و تحرک ایدهآل ستون فقرات تقویت میکند.درمان دستی، ماساژ و طب سوزنی از روش های مفید فیزیوتراپی برای کاهش درد ناشی از عمل ناموفق ستون فقرات است.
جراحی بسته
جراحی مجدد ستون فقرات بر بعضی از بیماران خاص انجام میشود تا مشکلات جراحی قبلی ستون فقرات اصلاح شود. جراحی مجدد در بیمارانی انجام میشود که پس از جراحی درد مزمن دارند. سایر عواملی که باعث انجام جراحی مجدد میشوند،عبارتند از:
- تشکیل بافت زخم در اطراف محل شکاف جراحی
- جراحی ناموق
- جراحی در موقعیت نادرست
- جراحی در کاندیداهای نامطلوب جراحی
- تشخیص نادرست
- مشکلات بعد از جراحی
سندروم عمل ناموفق کمر، اصطلاحی است که برای توصیف درد مزمن کمر بعد از جراحی اطلاق میشود.هدف از جراحی بسته کاهش درد و از سرگیری فعالیتهای روزمره بیمار است. جراحی بسته تحت شرایط خاصی انجام میشود، این شرایط عبارتند از: فتق مجدد دیسک، عفونت، شبهآرتروز، عدم کارکرد اندام، تحلیل ستون فقرات که به جراحی مرتبط نیست، سندروم کمر صاف، بیثباتی یا تحلیل قسمتهای مجاور محل جراحی.جراحی بسته را میتوان با تکنیکهای کمتر تهاجمی و در محل شکاف جراحی قبلی، انجام داد. در این جراحی تنها یک شکاف کوچک زده میشود. این روش آسیب کمتری به عضلات و بافتهای همبند اطراف ستون فقرات وارد میکند. از لیزر برای ترمیم بافتهای آسیبدیده و استفاده شده و این کار از طریق با جدا کردن بافتهای صدمهدیده انجام میگیرد.روشهایی که برای ترمیم درمانهای قبلی استفاده میشوند عبارتند از: لامینوتومی، فورامینوتومی، جدا کردن فاست، فیوژن ستون فقرات و میکرودیسککتومی از روشهای توانبخشی بعد از جراحی مجدد میتوان به تمرینات تقویتی عضلات ضعیف شده در ناحیه جراحی اشاره کرد.
چه تمرینات ورزشی را برای درمان سندروم عمل ناموفق کمر میتوان انجام داد؟
برای درمان سندروم عمل ناموفق کمر گاهی فعالیتهای ورزشی خاصی تجویز میشود. اگرچه درد و ناراحتی همراه با این سندروم میتواند از ورزش کردن فرد شود، ولی فعال بودن در عین رعایت ایمنی مزایای بیشماری دارد. نه تنها برخی از تمرینات ورزشی خاص میتوانند به تقویت عضلات پشت کمک کنند، بلکه میتوانند علائمی همچون اضطراب و بیخوابی را نیز درمان کنند.پیش از انجام هرگونه اقدام درمانی برای سندروم عمل ناموفق کمر، بخصوص فعالیتهای ورزشی، حتماً با پزشک خود مشورت کنید. آسیب تمرینات نادرست یا شدید ورزشی بیشتر از مزایای آن است. در اینجا اطلاعاتی در مورد تمرینات متداولی که میتواند به شما کمک کند تا زمانی که پزشک بتواند طرح درمانی بیماری شما را تهیه کند:
شنا
شنا یکی از متداولترین ورزشها برای مبتلایان به کمر درد است، زیرا در این ورزش مزایای تمرینات مقاومتی و حرکت در آب با هم ترکیب شدهاند. قدم زدن در آب میتواند به تقویت عضلات میانی بدن کمک کند، این امر پشتیبانی بهتر را از ستون فقرات فراهم میکند و میتواند علائم سندروم FBSS را تسکین دهد.
پیادهروی
قدم زدن یکی از راحتترین روشها برای انجام روزمره یک فعالیت ملایم ورزشی است. پیادهروی هیچ تجهیزات یا آموزش خاصی نمیخواهد و فشار کمتری نسبت به دویدن و پریدن به بدن وارد میکند. این حرکات را میتوانند ستون فقرات را اذیت کنند، ولی پیادهروی ساده میتواند به کاهش ناراحتی ناشی از سندروم FBSS کمک کند.
از چه چیزهایی باید پرهیز کرد!
همانطور که پیش از این توضیح داده شد، فعالیتهایی که نیاز به پیچاندن ستون فقرات دارند میتوانند برای مبتلایان به سندروم FBSS زیان بخش باشند. به عبارت دیگر باید از ورزشهایی چون گلف و تنیس بخاطر آسیبهایی که به ستون فقرات وارد میکنند پرهیز کرد. باید از بلند کردن وسایل سنگین و مخصوصاً بلند کردن نادرست آنها نیز پرهیز نمود. این وسایل سنگین میخواهند در باشگاه باشند یا در منزل. این کار خسارت سنگینی به ستون فقرات آسیبدیده وارد میآورد.
چگونه از ایجاد عوارض عمل باز کمر پیشگیری کنیم؟
تشخیص علت اصلی درد
یکی از دلایل اولیه سندروم عمل ناموفق کمر، تشخیص ندادن علت اصلی درد است. به عبارت دیگر، آن ناحیهای از کمر که تحت عمل جراحی قرار گرفته علت مشکل نبوده است. بهترین راه برای به حداقل رساندن سندروم FBSS، انجام آزمایشات دقیق پیش از جراحی و همچنین تشخیص درست منشأ درد میباشد. اگر جراح به شما میگوید که منشأ درد به هیچ وجه قابل شناسایی نیست، پس عاقلانهترین کار به تعویق انداختن جراحی است.
عمل کمتر تهاجمی در برابر عمل بار کمر
یک جراحی کمتر تهاجمی، احتمال بروز سندروم عمل ناموفق کمر را کاهش میدهد، هرچند احتمال آن را به صفر نمیرساند. متأسفانه بعضی از بیماریهای ستون فقرات تنها با جراحی باز کمتر قابل درمان هستند. حتی اگر قرار به انجام یک جراحی کمتر تهاجمی باشد، امکان دارد جراح، به محض شروع جراحی، متوجه لزوم انجام عمل باز شود. با این حال، از پزشک خود بپرسید که آیا عمل کمتر تهاجمی برای شما خوب است یا خیر.
انجام توانبخشی
توانبخشی پس از عمل نه خوشایند است و نه راحت، ولی برای روند بهبودی بسیار حیاتی است. پیش از انجام عمل کمر، با پزشک خود صحبت کرده و در مورد توانبخشیهای لازم را از وی سوال کنید. باید وقت و انرژی خود را وقف تمرینات ورزشی توانبخشی کرده و در زندگی روزمره خود نیز تغییراتی موقتی برای انطباق با برنامههای توانبخشی اعمال کنید تا احتمال موفقیت جراحی کمر افزایش یابد.به هر بیمار یک طرح توانبخشی منحصربفرد داده میشود. اگر با تمرینات توانبخشی خود مشکل دارید، فوراً با پزشک خود مشورت کنید تا وی بتواند طرحی را که متناسب با نیاز شماست تجویز کند.
