کشیدگی و پارگی تاندون آشیل:آسیب دیدگی رباط مچ پا همراه با درد شدید

تاندون آشیل (Achilles tendon) یا تاندون کالکانیل، به باندی طناب مانند گفته می‌شود که از بافت فیبروزی ساخته شده است. تاندون آشیل در پشت مچ پا واقع شده است و عضله قدرتمند پشت ساق را به استخوان پاشنه یا کالکانئوس (Calcaneus)  متصل می‌کند. این تاندون که گاهی اوقات زردپی آشیل نیز نامیده می‌شود، بزرگ‌ترین تاندون بدن انسان محسوب می‌شود. هنگامی‌که عضله پشت ساق پا منقبض می‌شود، تاندون آشیل کوتاه‌تر شد و پاشنه پا را به سمت خود می‌کشد. این کار اجازه می‌دهد شما پنجه پا را به سمت جلو بکشید و یا روی پنجه پای خود بایستید. این حرکت برای فعالیت‌هایی مانند راه رفتن، دویدن و پریدن ضروری است. پارگی کامل تاندون، که معمولاً حدود 5 سانتیمتر بالاتر از استخوان پاشنه رخ می‌دهد، پارگی تاندون آشیل نامیده می‌شود. پارگی تاندون آشیل به‌ندرت اتفاق می‌افتد. درد ناگهانی و شدید در پشت مچ یا ساق پا می‌تواند نشانه پارگی تاندون آشیل باشد که توسط بیمار اغلب تحت حالتی همچون برخورد شدید ساق پا به سنگ یا همانند شلیک گلوله یا لگد خوردن شدید به ساق پا توصیف می‌شود. پارگی خود به خودی تاندون آشیل اغلب در افراد بین 24 تا 45 سال مشاهده می‌شود. دو گزینه برای درمان پارگی تاندون آشیل وجود دارد: جراحی و درمان‌های محافظه‌کارانه.

علل پارگی تاندون آشیل

تاندون آشیل می‌تواند در اثر افزایش سن و یا بی‌تحرکی، ضعیف و نازک شود. درنتیجه بیشتر در معرض آسیب‌دیدگی‌ها قرار می‌گیرد. پارگی تاندون آشیل در افراد مبتلا به تاندونیت مزمن نیز شایع است. بعضی بیماری‌ها (مانند آرتروز و دیابت) و برخی از داروها (مانند کورتیکواستروئیدها و برخی از آنتی‌بیوتیک‌ها، ازجمله کینولون ها مانند لووفلوکساسین [لوواکین] و سیپروفلوکساسین [سیپرو]) نیز می‌توانند احتمال پارگی تاندون آشیل را افزایش دهند.

به‌طورمعمول پارگی تاندون آشیل بیشتر در ورزشکاران مرد میان‌سال دیده می‌شود (مانند میان‌سال‌هایی که آخر هفته به‌صورت تفریحی به ورزش‌هایی همچون بسکتبال می‌پردازند). آسیب دیدن تاندون آشیل اغلب در طول ورزش‌های تفریحی رخ می‌دهد، ورزش‌هایی که نیاز به پریدن، چرخش و دویدن سریع دارند، مانند: تنیس، بسکتبال، راکت بال و بدمینتون.

آسیب‌دیدگی می‌تواند در این موارد رخ دهد:

• ایجاد فشار ناگهانی به پاها درحالی‌که زانو با انقباض عضلات قدرتمند ران صاف نگه داشته شده است. به‌عنوان‌مثال در شروع مسابقه دو یا پریدن.
• چرخش یا تاب خوردن ناگهانی و تلاش پاها برای جلوگیری از زمین خوردن، این کار باعث کشیده شدن بیش‌ازحد تاندون آشیل می‌شود.
• افتادن از ارتفاع زیاد یا سقوط در گودال یا فرورفتگی‌ها.

علائم پارگی تاندون آشیل

شایع‌ترین علائم و نشانه‌های پارگی تاندون آشیل عبارت‌اند از:

• درد ناگهانی و شدید در پشت مچ پا یا ساق؛ که اغلب توسط بیمار تحت عنوان “برخورد با سنگ یا گلوله” و یا “لگد زدن به پشت ساق پا” توصیف می‌شود.
• ممکن است صدای پاره شدن تاندون یا یک صدای ناگهانی و ضربه محکم به گوش برسد.
• ممکن است در حدود 5 سانتیمتر بالاتر از استخوان پاشنه یک شکاف یا فرورفتگی حس یا دیده شود.
• ایجاد درد، تورم و خشکی پا به دنبال کبودی و ضعف پاها.
• درد ممکن است به‌سرعت فروکش کند و تاندون‌های کوچک‌تر ممکن است توانایی جلو آوردن پنجه پاها را هنوز برای بیمار حفظ کنند. بدون تاندون آشیل، این امر بسیار دشوار خواهد بود.
• ایستادن بر روی پنجه پا و فشار آوردن با سینه پا هنگام راه رفتن غیرممکن خواهد بود.
• پارگی کامل تاندون آشیل بیشتر دیده می‌شود تا پارگی جزئی.

تشخیص پارگی تاندون آشیل

تشخیص پارگی تاندون آشیل باید توسط پزشک انجام شود و می‌تواند شامل مراحل زیر باشد:

• معمولاً پزشک می‌تواند با معاینه فیزیکی کامل و بررسی سابقه بیمار، این موضوع را تشخیص دهد. معمولاً نیازی به تصویربرداری اشعه ایکس نیست.
• یک آزمون ساده نیز وجود دارد که می‌تواند به تشخیص کمک کند؛ هنگامی که شما به شکم دراز کشیده‌اید، پزشک عضله ساق پای شما را فشار می‌دهد، در این حالت پنجه پای شما باید به سمت جلو کشیده شود، این آزمایش نشان می‌دهد که آیا هنوز تاندون آشیل به پاشنه پا متصل است یا نه. این آزمایش ارتباط بین عضله ساق و تاندون را مشخص می‌کند، در این تست اثر سایر تاندون‌های ضعیفی که ممکن است باعث حرکت پنجه پا شوند خنثی می‌شود.
• هشدار: پارگی تاندون آشیل، اغلب با کشیدگی یا آسیب جزئی تاندون اشتباه گرفته می‌شود. تورم و توانایی حرکت دادن ضعیف پنجه پا می‌تواند در تشخیص اختلال ایجاد کند.
• سونوگرافی و MRI آزمایشانی هستند که می‌توانند در تشخیص مشکل مفید باشند. همچنین این آزمایشات می‌توانند بسته به میزان آسیب‌دیدگی، در تعیین مناسب‌ترین شیوه درمان کمک‌کننده باشند.

رایج‌ترین روش‌های درمان کشیدگی و پارگی تاندون آشیل

هدف از درمان، بازگرداندن طول و استحکام طبیعی تاندون می‌باشد، به‌نحوی‌که شما بتوانید عملکرد سابق خود را به دست آورید. در طول درمان، حفاظت و حرکت اولیه تاندون باید مدنظر قرار داده شود. بسته به تشخیص، ممکن است پزشک توصیه‌های زیر را ارائه دهد:

استفاده از یخ

قرار دادن یخ بر روی قسمت دردناک تاندون آشیل می‌تواند برای کاهش تورم و التهاب مفید باشد. برای جلوگیری از آسیب دیدن پوست، هرگز یخ را مستقیماً بر روی پوست قرار ندهید، می‌توانید بین پوست و یخ از پارچه یا کیسه استفاده کنید. می‌توانید تا 20 دقیقه، سه تا چهار بار در روز از کمپرس یخ استفاده کنید، اما مطمئن شوید که آسیبی به پوست شما وارد نخواهد شد. اگر پوست قرمز یا بی‌حس گردید، زمان یا تعداد دفعات استفاده را کاهش دهید. بین فواصل استفاده از یخ به اندام خود استراحت کافی بدهید. بهتر است از راه رفتن خودداری کنید و تاندون آشیل را تحت کشش قرار ندهید، بخصوص اگر درد شما شدید است.

دارو برای رفع التهاب و درد

ممکن است پزشک برای کاهش ناراحتی و درد اولیه پس از آسیب‌دیدگی، داروهای مسکن را تجویز نماید. بسیاری از داروهای مسکن علاوه بر کاهش درد، میزان التهاب را نیز کاهش می‌دهند. داروهای مسکن معمول غیر نسخه‌ای مانند داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی و آسپیرین التهاب را کاهش می‌دهد. ممکن است پزشک موارد زیر را توصیه نماید:

• ایبوبروفن
• ناپروکسن
• استامینوفن
• آسپرین
• کرم‌های موضعی

در رابطه با نحوه استفاده و مدت‌زمان مصرف هریک از داروها، مهم است که دستورالعمل‌های داروساز و یا پزشک دقیقاً رعایت گردد. استفاده نامناسب یا بیش‌ازحد از داروهای غیر نسخه‌ای می‌تواند باعث آسیب‌دیدگی جدی به بدن و اندام‌های داخلی شود. اگر آلرژی شناخته‌شده‌ای دارید، این موضوع باید مدنظر قرار گرفته شود.

فیزیوتراپی

در فیزیوتراپی ، متخصصین آموزش‌دیده اختلالات فیزیکی غیرطبیعی (مانند آسیب‌دیدگی، ناتوانی یا بیماری‌ها) را ارزیابی کرده و به درمان آن‌ها می‌پردازد. متخصص فیزیوتراپی یک پزشک آموزش‌دیده و دارای مجوز است که در کمک و مراقبت از بیماران در تمام مراحل بیماری (ازجمله: ترمیم، تشخیص اولیه، باز توانی و اقدامات پیشگیرانه) مهارت و تبحر دارد. فیزیوتراپی ممکن است به‌عنوان یک گزینه مستقل درمانی در نظر گرفته شود و یا همراه با سایر روش‌های مؤثر درمانی به‌عنوان درمان مکمل توصیه گردد.

روش‌های مؤثر در فیزیوتراپی شامل موارد ذیل می‌باشد:

درمان دستی

درمان دستی یک شیوه درمانی رایج است که توسط پزشکان فیزیوتراپیست مورد استفاده قرار می‌گیرد. به کمک این روش می‌توان بافت‌های نرم بدن را ریلکس و آرام کرد و یا دامنه حرکتی مفاصل را افزایش دارد. در برخی موارد به کمک آن می‌توان جریان خون یک اندام و سرعت بهبودی آن را افزایش داد. این موضوع برای جلوگیری از تشکیل بافت اسکار بعد از عمل‌های جراحی بسیار مهم است. بعضی از متخصصین از تکنیک‌های این روش درمانی کمک می‌گیرند تا حساسیت بیش‌ ازحد بیمار را پس از عمل‌های جراحی و یا آسیب‌ دیدگی‌ها کاهش دهند.

ماساژ درمانی

هدف اصلی ماساژ بافت اعمال فشار عمیق و مستقیم بر روی تاندون است تا تنش موجد دران برطرف شود. ماساژ باعث ایجاد اصطکاکی خواهد شد که از چسبندگی و ایجاد بافت اسکار جلوگیری می‌کند. ماساژ دستی بافت‌های فیبروز و بافت‌های نرم موجود در اطراف تاندون آشیل موجب بهبود جریان خون در منطقه آسیب‌دیده و درنهایت تاندون آشیل می‌شود. اثرات دیگر ماساژ عمیق بافت که توسط ورزشکاران بیان شده است، عبارت‌اند از:

• کاهش درد
• بازگشت سریع توانایی حرکت و عملکرد طبیعی پا
• کشش عضلات ساق و بهبود نیروی محرکه پس از آماده شدن بیمار برای دویدن دوباره

شاک ویو تراپی

شاک ویو تراپی (ESWT) یک روش درمانی است که در آن توسط یک دستگاه خاص، امواج صوتی از طریق پوست به قسمت‌های آسیب‌دیده پا انتقال داده می‌شود. امواج شاک ویو تراپی مکانیسمی مکانیکی دارند نه الکتریکی. درواقع آن‌ها امواج صوتی با انرژی پایین هستند که باعث افزایش جریان خون در ناحیه آسیب‌دیده می‌شوند. این امر سرعت روند بهبودی بدن بیمار را افزایش می‌دهد. معمولاً سه دوره درمانی، بافاصله یک تا دو هفته نیاز می‌باشد.

درمان تحریک الکتریکی

تحریک الکتریکی (TENS) یک روش ترمیمی و پشتیبانی‌کننده است که می‌تواند درد و ناراحتی‌های بیمار را تسکین دهد. دستگاه TENS از طریق مسدود کردن ارسال سیگنال‌های درد به مغز، بدون نیاز به مصرف مسکن‌ها، باعث کاهش دردهای آزاردهنده بیمار می‌شود. نباید اجازه دهید درد زندگی روزمره شما را تحت تأثیر قرار دهد و انجام کارهای روزانه را مختل کند.

تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)

تزریق پلاسماي غنی از پلاکت يک شیوه درمانی است که بدون نیاز به جراحی می‌تواند روند بهبودی بیمار را افزایش دهد،. در این روش مقداری از خون بیمار گرفته می‌شود، سپس داخل دستگاه‌هایی به نام سانتریفیوژ قرار داده می‌شود تا پلاکت‌ها از سلول‌های خونی جدا شده و غلظتشان افزایش یابد. پلاسمای غنی از پلاکت به‌دست‌آمده، سرشار از فاکتورهای ترمی طبیعی بدن و همچنین فاکتورهای رشد است. با تزریق مجدد آن به تاندون آسیب‌دیده آشیل، سرعت‌ترمیم و بهبودی آن افزایش می‌یابد، درد بیمار کاهش یافته و عملکرد آن نیز افزایش می‌یابد. تزریق پلاسمای غنی از پلاکت به بیمار کمک می‌کند تا با سرعت بیشتری به زندگی طبیعی خود بازگردد.

جراحی

در خصوص‌ترمیم پارگی تاندون آشیل، دو نوع جراحی مرسوم است:

جراحی باز ترمیم پارگی تاندون آشیل

در این روش یک برش بزرگ در پشت ساق پا زده می‌شود، قسمت‌های آسیب‌دیده تاندون خارج می‌شود. پس‌ازآن از تاندون انگشت بزرگ پا یا یک تاندون اهدایی برای پیوند کمک گرفته می‌شود تا به قسمت باقی‌مانده تاندون آشیل دوخته شده و تاندون دوباره‌ترمیم و متصل شود.

ترمیم پارگی تاندون آشیل به روش جراحی (PARS)

این تکنیک جدید که “ترمیم زیر پوستی تاندون آشیل (PARS)” نام دارد، از طریق یک برش کوچک تاندون آشیل ترمیم می‌شود. در این جراحی تاندون آسیب‌دیده برداشته نمی‌شود، در مقابل از همان تاندون آسیب‌دیده استفاده می‌شود تا ترمیم صورت بپذیرد. در روش PARS یک برش افقی 2 سانتیمتری ایجاد می‌شود که در حدود 4 تا 6 سانتی‌متر بالای پاشنه قرار دارد، از طریق این برش ابزار مخصوصی وارد ساق پا می‌شود. یک دستگاه پزشکی ویژه این روش جراحی را ممکن می‌سازد. دستگاه PARS دارای چهار چنگک است که دوتای آن در داخل پا وارد شده و تاندون آسیب‌دیده را نگه می‌دارند، دوپایه دیگر نیز در خارج از پا باقی می‌مانند. این ابزار داری 8 سوراخ کوچک است که به کمک آن‌ها جراح می‌تواند نخ‌های جراحی را وارد تاندون پاره شده کند. این ابزار به پزشک اجازه می‌دهد بدون آنکه مجدداً تاندون دچار پارگی شود، به نحو بسیار مؤثری دو سر تاندون را مقابل هم قرار دهد و محکم به یکدیگر بدوزد. این روش برای همه مناسب نخواهد بود. از پارگی تاندون نباید بیش از 10 روز گذشته باشد. همچنین شما باید در محل زندگی خود، پزشکی را بیابید که این روش جراحی را آموزش‌دیده باشد.

دوره بهبودی پارگی تاندون آشیل

صرف‌نظر از نوع جراحی پارگی تاندون آشیل، به‌احتمال‌زیاد پس از عمل پای شما گچ گرفته می‌شود و یا استفاده از چکمه‌های مخصوص به مدت 6 الی 12 هفته تجویز می‌شود. در ابتدا، گچ یا چکمه به‌صورت تنظیم می‌شوند که نوک انگشتان پای شما به سمت پایین متمایل باشند تا تاندون پاره شده، تحت‌فشار قرار نگیرد و به‌خوبی فرصت ترمیم مجدد داشته باشد. پس‌ازآن به‌تدریج، آن‌ها طوری تنظیم می‌شوند که پای شما در موقعیت طبیعی خود قرار بگیرد. در این مدت به شما اجازه وارد کردن وزن بر روی پا داده نمی‌شود، این بدین معنی است که شما اجازه راه رفتن و یا وارد کردن وزن خود بر روی پا را نخواهید داشت. بسته به عوامل مختلف، پزشک مدت‌زمان عدم وارد کردن وزن بر روی پا را اعلام خواهد کرد. در این دوره ضروری است که شما از وارد کردن وزن بدن بر روی پا جدا خودداری کنید، برای راه رفتن می‌توانید از ابزارهای کمکی مثل عصا استفاده نمایید.

حرکات و تمرینات ورزشی

هدف تمرینات زیر حفظ محدوده حرکتی و قدرت تاندون آشیل می‌باشد:

کشش با حوله

همان‌طور که از نام آن مشخص است، این تمرین به کمک یک حوله انجام می‌شود، و عموماً بهتر است صبح هنگام بعد از خروج از رختخواب انجام شود.

• پای آسیب‌دیده را در جلوی خود صاف کنید.
• یک حوله را به دور سینه پا حلقه کرده و آن را به سمت خود بکشید.
• زانو را صاف نگه دارید.
• موقعیت را به مدت 30 ثانیه نگه دارید.
• کشش را سه بار تکرار کنید.

کشش عضله ساق پا در حالت ایستاده

این حرکت را به شرح زیر انجام دهید:

• حدود 40 سانتی‌متری دیوار بایستید و دستان خود را بر روی دیوار قرار دهید تا آن‌ها هم‌تراز چشم‌ها شوند.
• پای سالم را در جلو قرار دهید و پای آسیب‌دیده را در عقب، به‌نحوی‌که کف پا و پاشنه کامل بر روی زمین قرار داشته باشد.
• پای عقب [پای آسیب‌دیده] باید کمی به سمت داخل بچرخد.
• به سمت دیوار تکیه دهید تا عضله پشت ساق تحت کشش قرار بگیرد.
• 30 ثانیه این حالت را نگه دارید.
• تمرین را چند بار در روز تکرار کنید.

کشش ایستاده عضله سولئوس یا ماهیچه نعلی

حرکت را به شرح زیر انجام دهید:

• وضعیت قرارگیری در این تمرین مشابه تمرین بالا است، اما دست‌ها باید هم‌تراز قفسه سینه قرار بگیرند.
• کمی زانوها را خم کنید (پای آسیب‌دیده در عقب قرار داشته باشد و کف پا و پاشنه بر روی زمین باشد)
• به سمت دیوار تکیه دهید تا در پایین عضله ساق خود کشش ملایمی را حس کنید.
• 30 ثانیه این حالت را نگه دارید.
• تمرین را سه بار تکرار کنید.

کشش غلاف کف پا یا فاشیای پلانتار

تمرین باید به‌صورت زیر انجام شود:

• سینه پای آسیب‌دیده را بر روی قسمت ابتدایی یک پله قرار دهید به‌نحوی‌که بقیه پا آزاد باشد. کمی پنجه پا را به سمت خارج بچرخانید.
• پای خود را پایین آورید به‌نحوی‌که پاشنه پا به زمین نزدیک شده و غلاف کف پا تحت کشش قرار گیرد.
• 30 ثانیه این حالت را نگه دارید.

روش‌های پیشگیری از آسیب‌دیدگی و پارگی تاندون آشیل

برای کاهش احتمال بروز مشکل در تاندون آشیل، نکات زیر مدنظر قرار دهید:

• عضله ساق خود را تقویت و تحت کشش قرار دهید. کشش را تا زمانی ادامه دهید که عضله تحت به‌صورت مناسب تحت کشش قرار بگیرد، اما درد ایجاد نشود.
• نوع فعالیت خود را تغییر دهید. ورزش‌های پرخطر مانند دویدن را با ورزش‌های کم برخورد مانند راه رفتن، دوچرخه‌سواری و شنا جایگزین کنید.
• زمینی را که قصد دارید بر روی آن بدوید با دقت انتخاب کنید. از دویدن بر روی سطوح سخت یا لغزنده خودداری کنید.
• شدت تمرین را به‌آرامی افزایش دهید. آسیب‌دیدگی تاندون آشیل معمولاً پس از افزایش شدید شدت تمرین رخ می‌دهد.

“کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است.”