درمان پارگی مینیسک زانو ناشی از ضربه شدید و چرخش ناگهانی غضروف

پارگی مینسیکمینیسک تکه ­ای C شکل از غضروف در زانو بین دو استخوان است که مفصل زانو را تشکیل می­دهند. اگرچه مینیسک عملکردهای بسیار زیادی دارد اما می­توان از آن به عنوان جذب کننده ­ی ضربه و تکیه ­گاهی در امتداد لبه مفصل مورد توجه نگاه کرد. آسیب به منیسک و از دست دادن بافت منیسک با از دست دادن عملکرد بعدی، می تواند بیماران را در معرض ابتلا به آرتروزدژنراتیو زودرس قرار دهد. معمولا یک پزشک باتجربه به راحتی و از طریق بررسی سابقه­ی پزشکی و وضعیت جسمانی فرد  می­توان پارگی مینیسک را تشخیص دهد اما عمدتا جهت اطمینان از این قضیه از ام آر آی استفاده می­کنند. شایع­ترین علت پارگی مینیسک از کارافتادگی مربوط به بالا رفتن سن است. با بالا­ رفتن سن فرد، ارتباط بین فیبرهای کلاژن که مینیسک را تشکیل می دهند، شروع به خراب شدن­ کرده و باعث شکست ساختار و پارگی به علت فشار و تنش  در مفصل می­شود. غالبا این پارگی در اثر کمترین فشار و ضربه رخ می­دهند. البته آسیب یا ضربه­ ی قابل توجه به مینیسک ضعیف می­تواند به راحتی منجر به پارگی شود. حتی در صورتی­که مقدار فشار زیاد باشد ممکن است پارگی­های حاد در بیماران جوان و دارای مینیسک عادی و نرمال نیز اتفاق بیفتد. معمولا این اتفاق در طول ورزش رخ می­دهد که شامل چرخش و چرخیدن ناگهانی است.

پارگی مینیسک رخدادی بسیار عادی است. هرچه سن بالاتر رود احتمال پارگی دژنراتیو طبیعی (ناشی ازضعیف شدن بدن) نیز بالاتر می­رود. هرچه فرد کم سن و سال­تر باشد نیز احتمال اینکه پارگی حاد یا در اثر آسیب­دیدگی باشد نیز بیشتر است. علت پارگی مینیسک تاثیر بسزایی در تجویز درمان توسط پزشک دارد. در صورتی­که پارگی مینیسک درمان نشود ممکن است شدت آسیب را بیشتر کرده و سرعت ابتلا به آرتروز زانو  را افزایش می­دهد و یا می­تواند منجر به بروز هزاران علائم و نشانه­ های ناخوشایند شود. درمان مینیسک پاره شده را غالبا با احتیاط انجام می­دهند. شاید پزشک به بیمار استراحت، گذاشتن یخ، مصرف مسکن­ های بدون نسخه یا مراجعه به فیزیوتراپی  را توصیه کند. فیزیوتراپی و ورزش می تواند به تقویت عضلات اطراف زانو و ساق پا کمک کند تا مفصل زانو را حمایت کرده و متعادل سازد. ارتوکین تراپی نیز یک روش مدرن برای درمان آسیب ­های غضروفی است. این روش کم خطر به کاهش درد و تسریع روند بهبودی بیمار کمک شایانی می­کند.

دکتر یزدانی با کمک جدیدترین روش­های درمانی مانند ارتوکین ترپی قادر به درمان انواع آسیب­های ورزشی مانند پارگی مینیسک زانو می­باشد. برای دریافت اطلاعات بیشتر یا رزرو نوبت می­توانید با شماره­های 02188707778 و 09333166323 تماس حاصل فرمایید.

انواع پارگی مینیسک پا


انواع پارگی مینیسک پااحتمالا تشخیص پارگی مینیسک همراه با تشخیص نوع پارگی نیز باشد. پارگی­های عادی مینیسک شامل خصوصیات زیر می­باشند:

  • پارگی فلپ:در یک پارگی فلپ، پارگی در جناحین منیسک اتفاق می­افتد، بافت داخلی را از لبه جدا می کند و باعث ایجاد یک فلپ می­شود.
  • پارگی دژنراتیو:در پارگی دژنراتیو، آسیب وارد شده به مینیسک در طول زمان باعث افزایش تصاعدی پارگی در نزدیکی بیرون مینیسک رخ می­دهد.
  • پارگی شبیه به دسته سطل:یک دسته سطل بین لبه بیرونی منیسک و بافت داخلی قرار می­گیرد. از آنجایی که لبه مینیسک از بقیه غضروف جدا شده است اگر قسمت پاره شده غضروفی را به سمت بالا گرفت، به شکل یک دسته سطل در می­آید.
  • پارگی شعاعی:در پارگی شعاعی، پارگی در یکی از لبه­های مینیسک رخ داده و به داخل بافت منتهی شده و بر لبه عمود می­شوند.

اطلاع از نوع و شدت پارگی مینیسک به رهنمودهای مربوط به تصمیم­گیری در درمان کمک می­کند.

علت پاره ­شدن مینیسک زانو چیست؟


پارگی مینیسک تمایل به دو دلیل اصلی دارد. یکی از این دلیل­ها آسیب­ ضربه­های حاد آسیب و دیگری به دلیل فرآیند دژنراتیو، انباشت آسیب و فرسایش به آرامی و در طول زمان است. در نتیجه، پارگی ­هایی که پس از یک رویداد آسیب قابل توجه به وجود می­آیند معمولا در افراد جوان رخ می­دهد و پارگی­ های دژنراتیو در افراد مسن رخ می­دهد. در عالم واقعیت، بسیاری از پارگی ­های حاد احتمالا ناشی از ترکیب هر دو عامل است: مینیسک­ هایی با شدت کمتری از دژنراتیو ( آنقدر ضعیف نیستند که به تنهایی منجر به پارگی شوند) ترامای کمتری متحمل می­شوند (این نوع نیز به تنهایی بقدرکافی توانایی پارگی مینیسک را ندارند) و در نتیجه مسبب پاره گی ناشی از ترکیب این دو می­شود.

شایع­ترین دلایل پارگی مینیسک حاد

پارگی­های مینیسک عمدتا ناشی از ضربه­ های چرخشی حاد است که در آنها زانو خم شده و بیرون می­آید. از آنجایی که رویداد خم شدگی گاهی اوقات ممکن است با یک آسیب رباطی زانو همراه باشد از همین رو اغلب اوقات بیماران مبتلا به رباط متقاطع قدامی (ACL) یا رباط متقاطع خلفی (PCL) نیز ممکن است دچار پارگی­ مینیسک شوند. مینیسک به زانو کمک می­کند تا در جای خود بماند و بعنوان مانع دوم در برابر حرکات زانوی غیرطبیعی عمل کند.

شایع­ترین علل پارگی مینیسک دژنراتیو

آرتروز  عارضه ای است که در آن عضروف مفصلی زانو شروع به از کار افتادن می­کند. با از بین رفتن این غضروف، استرس و فشار بیشتری بر روی مینیسک وارد می­شود. به طور همزمان از کشش غضروف مینیسک نیز کاسته شده و  در برابر پارگی و شکستن ضعیف­تر می­شود. ترکیب این دو منجر به پارگی مینیسک دژنراتیو می­شود.

علائم پارگی مینیسک داخلی زانو


علائم پارگی مینیسک تا حدود زیادی به فرد و همچنین محل و میزان آسیب وارد شده به مینیسک بستگی دارد. شایع­ترین علائم پارگی مینیسک عبارتند از:

  • درد متمرکز شده  در نزدیکی پارگی مینیسک:در پارگی مینیسک جانبی حس سوزش و ناراحتی تا لبه ­ی خارجی زانو نیز ادامه دارد. درد در قسمت لبه­ ی داخلی زانوی آسیب دیده بدلیل پارگی مینیسک حس می­شود.
  • درد فوری بعد از آسیب:معمولا­ مینیسک پاره­شده را به راحتی و از لحظه بروز آسیب می­توان تشخیص داد. در اینگونه موارد، پارگی مینیسک معمولا با حس ضربه­ ی ناگهانی یا سوزش در داخل ساق پا در حین پیچش یا حرکات کششی بیش­ از حد صورت گرفته همراه است.
  • شروع آرام و کند علائم:در برخی از موارد قضیه برعکس است، یعنی پارگی مینیسک می­تواند بدون نشان یا درد ابتدایی رخ دهد. این شروع کند علائم بیشتر در بین افراد مسن و افرادی که دچار غضروف زانوی آسیب دیده ناشی از آرتروز زانو هستند، شایع است.
  • درد در حین حرکت:درد محل پارگی را منعکس می­کند اما با حرکت کردن به کل زانو منتقل می­شود. در صورتی که زانوی قفل شده باشد، خم شدن آن سبب افزایش درد می شود.
  • درد بعد از استراحت:به احتمال زیاد درد با استراحت کاهش می­یابد؛ با این حال، در اکثر موارد با حرکت دادن زانو، درد نیز به سراغ فرد می­آید. همچنین جنب و جوش ممکن است تورم را افزایش دهد.
  • تجمع مایع در مفصل زانو : تجمع مایع در مفصل زانو باعث تورم و کاهش تحرک در همه قسمت­ های این ناحیه ­می­شود. این علامت که ممکن است در نتیجه­ ی چندین آسیب در زانو اتفاق بیفتد به "آب آوردن زانو" مشهور است.
  • قفل شدن زانو: در صورتی که قسمتی از مینیسک در اثر پاره­شدن از ساختار دیسک جدا شود ممکن است در داخل خود مفصل زانو قرار بگیرد. این قرار گرفتن در آنجا می تواند باعث قفل شدن زانو شود که در این صورت فرد قادر به صاف کردن ساق پا به هنگام نشستن و یا ایستادن نخواهد بود.

علائم پارگی مینیسک بر اساس محل پارگی، شدت آن، سلامت کلی فرد و مدت زمان سپری شدن از لحظه ­ی آسیب دیدگی متفاوت است. برای سایر قسمتهای زانو مانند ACL معمول است که در اثر حادثه منجر به پاره شدن منیسک شود. معمولا پزشک در طول فرآیند تشخیصی، آسیب های مکمل را بررسی می­کند.

اولین و مهمترین هدف فرآیند تشخیص این است که آیا پارگی وجود دارد و یا علائم مربوط به زانو در اثر چیز دیگری بروز کرده اند. بعد از این مرحله، آزمایش ­های مربوط به تشخیص سعی بر پیدا کردن مینیسک پاره شدن، شدت پارگی آن و درمان مناسب برای آن دارند. تشخیص پارگی مینیسک در هر اندازه، محل یا شدتی که باشد قاعدتا بر سه روش اصلی استوار است.

پزشک در ابتدا به ارزیابی وجود پارگی می­پردازد و سوال­های راجع به شروع آن از بیمار می­پرسد. وی احتمالا سوال­هایی از قبیل موارد زیر از فرد بیمار بپرسد:

آیا درد فورا اتفاق افتاد و یا نه؟

آیا درد همراه با صدای تپش ناگهانی بود یا نه؟

آیا زانوی فرد بیمار بیش از حد چرخش داشته است یا نه ؟

معمولا پزشک قبل از تجویز هرگونه دارویی در مورد سابقه پزشکی بیمار با وی صحبت می­کند.

بعد از بررسی سابقه­ی پزشکی بیمار نوبت به بررسی وضعیت جسمانی وی می­رسد. این مرحله شامل سوال­هایی از جمله اینکه آیا قفل شدن زانو اتفاق می­افتد یا نه و قسمت پاره شده­ ی غضروف در مفصل زانو قفل شده است یا نه و در آخر اینکه پارگی مینیسک جانبی است یا داخلی، می­باشد. احتمالا پزشک سعی بر ارزیابی محدوده­ی تحرکات بیمار از طریق حرکت دادن ساق وی در جهات مختلف داشته باشد.

در صورتی که نیاز به جراحی باشد در این شرایط احتمالا ابتدا پزشک درخواست تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) اسکن برای زانو کند. اسکن MRI امکان مشاهده عمیق­تر بافت­ های نرم در مفصل زانو را فراهم­ می­کند که می­تواند در تعیین محل و شدت پارگی  موثر باشد. همچنین MRI نشان می دهد که چقدر مایع اضافی در زانو وجود دارد و اینکه آیا قسمت پاره شده­ی مینیسک  در داخل مفصل قر ار دارد یا خیر. تشخیص پارگی مینیسک ممكن است نیاز به استفاده از چندین روش داشته باشد. به عنوان مثال، اگر زانو دارای تورم و یا انباشت مایع باشد در اینصورت عکسبرداری MRI لازم خواهد بود، زیرا پزشک تنها با معاینه جسمانی فرد اطلاعات اندکی به دست می­ آورد.

راه ­های درمان پارگی مینیسک


اگر متوجه شدید که درد و تورم در زانوی خود مربوط به منیسک پاره شده است احتمالا تصمیم دارید در مورد چگونگی درمان آن تصمیم بگیرید.  یافتن بهترین روش درمانی به  شکل پارگی مینیسک، سن و اینکه بعد از گذشت چه مدتی می­خواهید به فعالیتهای عادی خود بازگردید، بستگی دارد. در صورتی که یکی از مینیسک­های فرد پاره شده باشد احتملا پزشک استراحت کردن، یخ گذاشتن و مصرف مسکن­ها  را در مرحله اول به وی توصیه کند. در صورتی که اوضاع فرد بهتر نشد شاید بهتر باشد از فیزیوتراپی ريال جراحی و یا هر دو استفاده کند.

مزایای درمان مینیسک عبارت است از:

  • تسکین اساسی درد
  • به تاخیر انداختن ابتلا به آرتروز
  • بازگشت به سطح عملکردی قبل از آسیب­دیدگی
  • پیشرفت کند از بین رفتن غضروف

برخی از مهم­ترین و موثر­ترین راه­های درمان پارگی مینیسک زانو عبارتند از:

ارتوکین

ارتوکینارتوکین روش درمانی اختراع شده مبتنی بر خون اتولوگ است. این روش شامل حذف برخی از خون خود بیمار، انکوباسیون خون در دمای نسبتا بالا است. افزایش درجه حرارت در حالی که خون بر روی دانه های شیشه ای نشسته، باعث افزایش غلظت ضد التهابی طبیعی می­شود که به عنوان آنتاگونیست گیرنده اینترلوکین 1 شناخته می شود. سپس خون گرم شده چرخش داده می­شود و اجزای جدا شده به داخل ناحیه دردناک بیمار تزریق می شود. ویژگی تعریف شده برای ارتوکین تراپی شامل توقف سیکل التهاب، شروع بازسازی با هدف نهایی بهبود کیفیت زندگی بیماران همراه با کاهش درد و افزایش عملکرد بیمار می­شود.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی اغلب بخشی از آنچه است که پزشکان آن را "درمان محافظه کارانه" برای جلوگیری از عمل جراحی، حداقل در اوایل بروز مشکل می­نامند. افراد میانسال یا مبتلا به آرتروز زانو غالبا به راحتی دچار پارگی مینیسک می­شوند زیرا  مینیسک آنها از کار افتاده است. برای این دسته از افراد احتمالا فیزیوتراپی به اندازه­ی عمل جراحی کارآمد باشد. حتی در صورتی که فرد جوان، روی فرم و ورزشکار نیز باشد باز هم رویکرد در اغلب مواقع محافظه کارانه روشی مناسب برای شروع است. این رویکرد می­تواند باتوجه به جهت پارگی، میزان و محل پارگی  به خوبی کارساز باشد. اما در صورتی که پارگی باعث قفل شدن زانو شود در این صورت  احتمالا نیاز به جراحی باشد. این که آیا فرد فیزیوتراپی را به عنوان بخشی از درمان محافظه­کارانه یا برای بهبود و پس از عمل جراحی انجام می­دهید یا نه، در هر دو شرایط هدف ،بازگشت به محدوده حرکت، قدرت و کنترل فرد، یکسان است.

تا چه مدت نیاز به فیزیوتراپی است؟

پاسخ این سوال به سن فرد، نوع پارگی، نحوه­ی بهبودی فرد و نوع جراحی (اگر فرد جراحی شده است) بستگی دارد. به عنوان بخشی از درمان محافظه کارانه، احتمالا لازم باشد که فرد فیزیوتراپی را به مدت 4 تا 6 هفته با برنامه منظم امتحان کند. همچنین فرد بایستی به طور منظم و شیوه­ای که به وی آموزش داده شده است، ورزش کند.

ورزش

معمولا فرآیند بهبودبخشی از طریق ورزش کردن همانند زیر است:

  • فرد با ورزش­هایی که روی محدوده حرکات تمرکز می­کند، مانند خم شدن و کشش زانو تا جایی که فرد احساس درد نکند، شروع می­کند.
  • فرد به سراغ کشش­هایی می­رود که باعث شل شدن عضلات ساق پا می­شود.
  • تمرینات پایه ای مانند صاف کردن پا و بالا بردن انگشتان پا را شروع می­کند.
  • در صورتی که فرد بدون احساس درد بتواند تمامی موارد فوق­الذکر را انجام دهد پس به سراغ حرکات پیشرفته­تر مانند بالا بردن ورزنه با انگشتان پا، چمباته زدن و کشش­ های سخت تر می­رود.

این ها مراحل کلی هستند اما می­توانند بر اساس نیازها و توانایی­های فرد تغییر پیدا کنند. به عنوان مثال، فرد می تواند بجای اینکه انجام کشش­ها و ورزش ­های پایه­ای را در آخر انجام دهد، آنها را زودتر شروع کند.

برخی از ورزش ­های مناسب برای توانبخشی پارگی مینیسک زانو عبارتند از:

تمرین تقویت انعطاف ­پذیری

توانبخشیاین تمرین می تواند بصورت ایستاده یا نشسته انجام شود.  صرفا تا جایی که درد و دامنه حرکات اجازه می­دهد خم شده و زانوها را صاف نگه دارید. در صورتی که درد ندارید هر روز سه بار و هربار سه دفعه  برای 20-10 بار این کار را تکرار کنید. سختی این ورزش را با نگه داشتن ساق پا در انتهای محدوده هم در انعطاف پذیری و هم  گسترش آن افزایش دهید.

لغزش پاشنه

 به پشت دراز بکشید. درحالی­که پای خود را در امتداد زمین می­لغزانید یکی از زانوها را به سمت بالا خم کنید. پاشنه را تا آنجا که ممکن است به سمت باسن بکشید. در مراحل اولیه بهبودی ممکن است زانو را تنها تا 30 درجه خم کرد. این زاویه را در طول زمان افزایش دهید. این تمرین را در صورتی که درد اجازه می­دهد 10 تا 20 بار در روز تکرار  و با هدف افزایش دامنه حرکت تکرار کنید. اگر قدرت عضلانی کافی برای خم کردن زانو وجود نداشته باشد، با استفاده از یک حوله در اطراف مچ پا ممکن است بتوان این تمرین را ساده ­تر کرد تا  انعطاف ­پذیری را تسهیل کند. این ورزش را می­توان با پوشیدن یک جوراب ضخیم و لغزش پا در امتداد یک کف لغزنده بجای فرش آسان­تر کرد.

عمل جراحی

اگر زانوی شما دردناک، سفت و قفل شده باقی بماند در اینصورت ممکن است جراحی برای درمان یا ترمیم منیسک پاره شده توصیه شود. آرتروسکوپی زانو یکی از رایج ترین روش های جراحی است. در طی آرتروسکوپی، یک دوربین مین یاتوری از طریق یک برش کوچک وارد می­شود، و امکان دید واضح از داخل زانو را به پزشک  می­دهد. سپس جراح می­تواند با استفاده از ابزارهای جراحی مینیاتور، پارگی را ترمیم یا درمان کند.زمان بهبودی پس از عمل جراحی آرتروسکوپی بسیار سریعتر از روشهای باز زانوی است. در اغلب مواقع فرد می توانید در همان روز جراحی به خانه برگردید مگر در موارد بهبودی کامل که در عرض چند هفته یا ماه حاصل می­شود.