زمانی که مفصل انتهای انگشت پا کشیده شود، انگشت به شرایطی دچار ميشود که به آن انگشت چکشی میگوییم. ۴ انگشت کوچک پا از نظر ساختاری بسیار شبیه به انگشتان دست هستند. هریک از انگشتان دارای سه استخوان هستند (فالانگ) که استخوانها از طریق مفصل به یکدیگر متصل شدهاند ( مفاصل اینترفالانژیال). انگشتان پا با استخوانهای کشیدهی کف پا (متاتارسالها) تشکیل مفصل میدهند و معمولا به این قسمت پنجهی پا گفته میشود. در حالت طبیعی این مفاصل و استخوانها صاف هستند. انگشت پای چکشی زمانی به وجود میآید که دومین مفصل اینترفالانژزیال کشیده شده و باعث برجسته شدن انگشت میشود. این حالت ممکن است برای هریک از سه انگشت وسطی پا به وجود آید. در بعضی شرایط در اطراف مفصل کیسههایی (به شکل تاول) ایجاد میشوند و ممکن است ملتهب شوند که بورسیت ( آماس کیسههای مفصلی) رخ خواهد داد. با گذشت زمان روی انگشت و در اطراف مفصل، پوست سفت میشود و پینه خواهد بست.
در حالتی که انگشت حالت چکشی به خود گرفته باشد، مفصل انتهایی انگشت حالتی خمیده پیدا میکند. پوست انگشت پا، در نزدیکی ناخن پینه میبندد و در نهایت به زخم تبدیل میشود. این حالت میتواند بسیار دردناک باشد. انگشت پا ممکن است قرمز و متورم شود. چون انگشت دوم پا، بلندترین انگشت در پا به حساب میآید، احتمال چکشی شدن بیشتر در این انگشت وجود خواهد داشت.
شما میتوانید با استفاده از بریسهای مناسب و آموزش حرکات اصلاحی ورزشی برای اصلاح انگشت پای چکشی خود اقدام کنید. برای آموزش و معاینه زیر نظرمتخصص طب فیزیکی میتوانید با شمارههای 02188707778 و 09333166323 تماس بگیرید.
علت چکشی شدن انگشت پا چیست؟
در اکثر موارد علت به وجود آمدن انگشت چکشی قابل تشخیص نبوده است. با این حال مواردی هستند که میتوانند خطر ایجاد این عارضه را افزایش دهند که در زیر به آنها اشاره کردهایم:
- استفاده از کفشهای نامناسب
- اختلال در مفصل بین انگشتی پروگزیمال
- اختلالات مادرزادی
- آسیب
- اختلالات عصبی عضلانی
- قوس کف پا
تمام این موارد باعث میشوند که فشار بیشتری بر انگشتان پا وارد شده و یا رباطهای انبساطی انگشت پا ضعیف شوند. در نتیجه، پینه و تغییر شکل ناخن نیز میتواند از اثراتی ناشی از این عارضه بر نوک انگشت باشد.
نشانهها و روشهای تشخیص چکشی شدن انگشت
- انگشت پای چکشی با بررسی مفصل انتهایی انگشت که حالتی برآمدهتر از معمول در آن به وجود آمده است، تشخیص داده میشود. افراد در این شرایط معمولا با نشانههایی مانند درد و التهاب ناشی از پینه بستن و یا تغییر شکل ناخن مواجه هستند. بسیاری از افراد که با نشانههایی مانند درد مواجه نشدهاند، زمانیکه که از نظر زیبایی، متوجه تغییر ظاهر انگشت خود میشوند در صدد رفع این عارضه برمیایند و بسیاری از افراد دیگر نیز تا زمانیکه نشانههای انگشت پای چکشی، مانند درد، بروز نکرده است به دنبال روش های درمان آن نمیگردند.
- انگشت پای چکشی دارای دو نوع است. انگشت پای چکشی منعطف، که در این حالت عارضه هنوز در حال رشد است و مفصل هنوز قابلیت حرکت دارد، اما در انگشت پای چکشی سخت، تاندونها سفت شدهاند و مفصل به شکلی ناهماهنگ تغییر حالت داده است که حرکت آن نیز تحت تاثیر قرار میگیرد.
- برای درمان انگشت پای چکشی باید تمام سوابق پزشکی فرد و هرگونه بیماری خانوادگی و وراثتی و تمام عواملی که ممکن است در شکل گیری این عارضه نقش داشته باشد، مانند آسیبهای وارد شده به پا، جراحی و هرگونه عفونت، مورد بررسی قرار گرفته شود. دیگر عوامل تاثیر گذار در درمان مانند دیابت، بیماریهای قلبی عروقی و توروپاتی نیز باید مورد بحث و بررسی قرار گیرد.
- برای درمان انگشت پای چکشی، بررسی فیزیکی انگشتان پا و تعیین وخامت وضعیت انگشت احتیاج خواهد بود. برای درمان این عارضه، مفصل فالانژیال متاتارسال و پروگزیمال اینتر فالانژیال باید بررسی شود و علاوه بر آن، محل وجود پینهها و تغییرات ایجاد شده در ناخنهای انگشت پا نیز مورد ارزیابی قرار می گیرد.
عوارض چکشی شدن انگشت پا چیست؟
انگشت پای چکشی باعث ایجاد ناراحتی و درد در پا میشود که راه رفتن را برای فرد دشوار میسازد. در این حالت کفش بر روی انگشتی که دچار حالت چکشی شده است ساییده میشود و باعث بروز درد، تورم، پینه و زخم روی انگشت خواهد شد. این قسمت از انگشت پا که حساس و متورم شده است ممکن است دچار عفونت شود و در نتیجه با سلولیت و یا استئومیلیت مواجه خواهد شد، این شرایط در افرادی که دیابت داشته و یا بیمایهای عروقی محیطی داشته باشند بیشتر رخ خواهند داد. اگر شما از این بیماریها رنج می برید و درد انگشت چکشی شما افزایش یافت، سریعا باید با پزشک خود تماس حاصل کنید.
انگشت پای چکشی چگونه درمان میشود؟
شما با استفاده از روش های گوناگونی، میتوانید انگشت پای چکشی خود را در منزل درمان کنید. اگر درمان را به موقع آغاز کرده باشید احتیاجی به جراحی نخواهید داشت.
درمان دارویی
برای این امر میتوانید از مسکنهای موجود در منزل استفاده کنید مانند استامینوفن، ایبوبرروفن و یا ناپروکسین. بهتر است قبل از استفاده از این داروها با پزشک مشورت کنید. در حین مصرف دارو باید به بعضی نکات توجه کنید. حتما توضیحات درج شده بر روی داروها را مطالعه کنید.
تزریق
تزریق استروئید میتواند در کاهش درد و التهاب ناشی از چکشی شدن انگشت پا موثر باشد.
استفاده از کفش مناسب
کفشهای خود را عوض کنید. از کفشهایی استفاده کنید که برای انگشتان و پنجهی پای شما به اندازهی کافی فضا داشته باشند، پاشنهی آنها کوتاه باشد و به خوبی قوس پای شما را در برگیرد. استفاده از صندل و یا کفشهای ورزشی که بر انگشتان شما فشار ایجاد نکند، گزینهی مناسبی خواهد بود. در این شرایط شما همچنین میتوانید از کفشهای سفارشی و یا کفشهای مخصوص برای انگشتان چکشی نیز استفاده کنید.
ارتوتیک (کفی)
استفاده از کفیهای مخصوص در داخل کفش باعث کاهش فشار ناشی از تغییر شکل انگشتان میشود.
اسپلینتهای مخصوص انگشتان چکشی
یکی از اولین روشهای مورد استفاده برای درمان انگشتهای چکشی استفاده از اسپلینتهای مخصوص این عارضه است. این نوع از اسپلینتها انگشتان را در حالتی مناسب قرار داده و در همین موقعیت آنها را ثابت نگه میدارند. قسمت زیرین این اسپلینتها معمولا از جنسی نرم و منعطف ساخته شده است.حلقههای پارچهای قسمت بیرونی این اسپلینتها را تشکیل داده است که میان انگشتان پا قرار میگیرد. اسپلینتها انگشت چکشی پا را در حالتی مناسب، ثابت نگه میدارند. نوع دیگری از اسپلینتها به گونهای طراحی شدهاند که انگشت چکشی را با استفاده از انگشت کناری آن ثابت نگه دارند. در این حالت، چون انگشت چکشی به انگشت صاف مجاور خود بسته شده است، ساختار آن تغییر میکند و دوباره صاف میشود. انواع دیگر اسپلینتها به گونهای عمل میکنند که انگشت چکشی را توسط پا محکم و ثابت نگه ميدارند. این نوع اسپلینتها معمولا انگشت مورد نظر و بقیه پا تا مچ پا را دربر میگیرند. استفاده از اسپلینت برای انگشتان چکشی یک درمان موقتی برای کاهش درد و تغییر ساختار انگشت خواهد بود. با این حال معمولا استفادهی طولانی مدت از اسپلینتها لازم خواهد بود. برای افرادی که مدت زمان بسیار زیادی با این عارضه روبرو هستند، معمولا جراحی برای درمان عارضه احتیاج است. مخصوصا در شرایطی که فرد قادر به حرکت دادن انگشت و نگه داشتن آن به حالت نرمال نباشد. برای جلوگیری از عفونتهای قارچی، تمیز نگه داشتن اسپلینت نکتهی بسیار مهمی است. قبل از استفاده باید اسپلینت با آب داغ و صابون شسشتشو داده شود و حتما قبل از پوشیدن باید کاملا خشک گردد. معمولا به افراد توصیه میشود که دو عدد از اسپلینتهای مورد نظر را خریداری کنند تا در زمان شستشوی یکی از آنها، فرد قادر به استفاده از دیگری باشد.
ورزش
ورزش های زیر انحراف انگشتان پا را کاهش می دهد.
پابرهنه روی یک سطح صاف بایستید. تمام انگشتان خود را از روی زمین بلند کنید و سپس به طرف پایین بپیچانید. آنها را بالا برده و این حرکت را تکرا کنید و سپس جهت حرکت را تغییر دهید.
روی یک صندلی بنشینید و سعی کنید انگشت شصت پای خود را روی زمین ثابت نگه دارید و در همین حین دیگر انگشتان پای خود را از زمین جدا کرده و به سمت بالا بیاورید- در مسیر مخالف. به آرامی با استفاده از انگشتان پای خود روی زمین ۱۰ تا ۱۲ بار ضربه بزنید. سپس جای انگشتان خود را عوض کنید. انگشت شصت خود را بالا ببرید و دیگر انگشتان پایتان را روی زمین ثابت نگه دارید. این بار نیز ۱۰ تا ۱۲ ضربه انجام دهید.
روی یک صندلی بنشینید. یک حوله را دور پنجهی پای خود حلقه کنید و به آرامی حوله را به سمت خود بکشید تا جایی که کشش را در پاشنهی پای خود احساس کنید. ۲۰ تا ۳۰ ثانیه در این حالت بمانید و سپس به آرامی به حالت اولیه بازگردید. این حرکت را میتوانید با استفاده از دستان خود نیز انجام دهید.
یک حوله را روی زمین پهن کنید و سعی کنید با استفاده از جمع کردن انگشتان پای خود، حوله را مچاله کنید.
چند مهره و یا جسم مشابه دیگر را روی زمین قرار دهید، با استفاده از انگشتان پا آنها را برداشته و داخل یک لیوان بیاندازید.
جراحی
اکثر افرادی که با عارضهی چکشی شدن انگشتان پا مواجه شدهاند، احتیاجی به استفاده از جراحی برای درمان نداشتهاند. با این حال در شرایطی که درد ناشی از چکشی شدن انگشت بسیار شدید باشد فرد باید از روشهای جراحی استفاده کند. بسیاری از افراد نیز با توجه به تاثیر انگشت در زیبایی پا تمایل بیشتری به استفاده از جراحی برای درمان این عارضه دارند. با این حال در هر شرایطی، فواید جراحی و عوارض آن باید مورد بررسی و تحت نظر قرار گرفته شود. مواردی هم وجود دارد که در آن استفاده از عمل جراحی برای درمان انگشت چکشی پا امکان نخواهد داشت. مانند وجود عفونتهای فعال، اختلالت روانی و یا اختلالت قلبی عروقی. بعد از انجام جراحی بسیاری از افراد با عوارضی مانند درد، بیحسی و یا گزگز پا مواجه میشوند که این عوارض با بالا نگه داشتن پا برطرف خواهد شد. برای مقابله با درد بعد از جراحی، داروهای مسکن نیز برای فرد تجویز خواهد شد. در روزهای ابتدائی ریکاوری، به فرد توصیه میشود که از وارد کردن فشار و وزن بدن بر پای جراحی شده خودداری کند. ۳ تا ۶ هفته بعد از جراحی با استفاده از امآرآی، روند بهبود بررسی خواهد شد و اکثر بیماران ۶ تا ۱۲ هفته بعد از جراحی کاملا بهبود یافتهاند.
پرسشهای متداول دربارهی چکشی شدن انگشت پا
چه زمانی میتوانیم دوباره به ورزش بپردازیم؟
با وجود اینکه زمان لازم برای بهبودی کامل تقریبا یک سال خواهد بود، اما با گذشت ۲ تا ۳ ماه از جراحی ، فرد میتواند به فعالیتهای ورزشی خود ادامه دهد. البته این مدت زمان، به روش جراحی و عکسالعمل بدن شما نسبت به جراحی بستگی خواهد داشت.
آیا احتمال چکشی شدن انگشتان در خانمها بیشتر است؟
از آنجاییکه خانمها بیشتر از کفشهای تنگ و باریک با پاشنههای بلند استفاده میکنند، احتمال چکشی شدن انگشتان پا در خانمها بیشتر است. این کفشها فشار بسیار زیادی بر مفاصل پنجهی پا وارد میکند که نتیجهی این فشار، تغییر شکل و ساختار مفاصل و انگشتان خواهد بود.
آیا گذشت زمان باعث وخامت وضعیت انگشت چکشی پا میشود؟
در آغاز تغییر ساختار، مفصل قابلیت ترمیم بیشتری خواهد داشت و راحتتر ميتواند به حالت طبیعی خود بازگردد. با گذشت زمان اگر درمان صورت گرفته باشد مفصل ممکن است ترمیم شود، و یا در صورتی که فرد در صدد درمان بر نیامده باشد، مفصل خشک و غیر قابل انعطاف خواهد شد.
در چه مواردی احتمال دارد که پزشک جراحی را برای شما تجویز کند؟
در اکثر موارد، اگر روشهای غیر جراحی باعث تغییر شرایط و بهبود فرد نشوند، جراحی لازم خواهد بود. اگر با شرایط زیر روبرو شدهاید باید به فکر انجام جراحی باشید:
- درد شدید انگشتان پا که در انجام فعالیتهای روزمرهی شما تاثیر گذاشته و روشهای غیر جراحی فایدهای در کاهش این درد نداشته باشند.
- تغییر شکل و ساختار انگشت به گونهای که در فعالیتهای روزمرهی شما تاثیر گذار باشد.
- ثابت شدن مفصل در حالتی غیر طبیعی. در این حالت معمولا برای رفع درد و تصحیح فرم انگشت به جراحی احتیاج خواهد بود.
اگر تغییر شکل انگشت پای شما ناشی از وجود اختلال در سیستم عصبی بدن شما باشد، و یا شما شرایطی داشته باشد که بر رگهای بدنتان تاثیر بگذارد، مانند دیابت، نمیتوانید برای درمان این عارضه از جراحی استفاده کنید.
